Кереш сүз

Очучан органик кушылмалар (OOC) билгеле бер каты яки сыек матдәләрдән газлар рәвешендә чыгарыла. OOCлар төрле химик матдәләрне үз эченә ала, аларның кайберләре кыска һәм озак вакытлы сәламәтлеккә тискәре йогынты ясарга мөмкин. Күп кенә OOCларның концентрациясе бина эчендә тыштагыга караганда даими рәвештә югарырак (ун тапкырга кадәр югарырак). OOCлар меңләгән төрле продуктлар белән чыгарыла.

Органик химикатлар көнкүреш товарларында ингредиентлар буларак киң кулланыла. Буяулар, лаклар һәм балавыз составында органик эреткечләр бар, шулай ук ​​күп чистарту, дезинфекцияләү, косметика, майсызландыру һәм хобби продуктлары да бар. Ягулыклар органик химик матдәләрдән тора. Бу продуктларның барысы да сез аларны кулланганда һәм, ниндидер дәрәҗәдә, саклаганда органик кушылмалар бүлеп чыгарырга мөмкин.

EPAның Фәнни тикшеренүләр һәм үсеш идарәсенең “Тулы тәэсирне бәяләү методологиясе (TEAM) тикшеренүе” (I-IV томнар, 1985 елда тәмамланган) нәтиҗәләре буенча, йортлар авыл яки сәнәгать зоналарында урнашкан булуга карамастан, йортлар эчендә якынча дистәләгән гадәти органик пычраткыч матдәләрнең дәрәҗәсе тыштагыга караганда 2-5 тапкыр югарырак булуы ачыкланган. TEAM тикшеренүләре күрсәткәнчә, кешеләр органик химик матдәләр булган продуктларны кулланганда, алар үзләрен һәм башкаларны бик югары пычраткыч матдәләр дәрәҗәсенә дучар итә алалар, һәм югары концентрацияләр эшчәнлек тәмамланганнан соң да һавада озак вакыт саклана ала.

---

Учучы органик берләшмәләр чыганаклары

Көнкүреш товарлары, шул исәптән:

• буяулар, буяу чистарту өчен стериллар һәм башка эреткечләр
• агач консервантлары
• аэрозоль спрейлары
• чистарту һәм дезинфекцияләү чаралары
• күбәләкләргә каршы чаралар һәм һава яңартучылар
• сакланган ягулыклар һәм автомобиль продуктлары
• хобби кирәк-яраклары
• коры чистартылган киемнәр
• пестицид

Башка продуктлар, шул исәптән:

• төзелеш материаллары һәм җиһазлар
• офис җиһазлары, мәсәлән, күчермә аппаратлар һәм принтерлар, төзәтү сыекчалары һәм углеродсыз күчермә кәгазе
• графика һәм кул эшләре материаллары, шул исәптән җилемнәр һәм ябыштыргычлар, даими маркерлар һәм фоточишелешләр.

---

Сәламәтлеккә йогынтысы

Сәламәтлеккә йогынтысы түбәндәгеләрне үз эченә алырга мөмкин:

• Күз, борын һәм тамак ярсытуы
• Баш авыртулары, координациянең бозылуы һәм күңел болгану
• Бавыр, бөер һәм үзәк нерв системасына зыян
• Кайбер органик матдәләр хайваннарда яман шеш китереп чыгарырга мөмкин, кайберләре кешеләрдә яман шеш китереп чыгаруы шикләнелә яки билгеле.

Учучы органик берләшмәләргә дучар булу белән бәйле төп билгеләр яки симптомнар түбәндәгеләрне үз эченә ала:

• конъюнктиваның ярсытуы
• борын һәм тамак авыртуы
• баш авыртуы
• аллергик тире реакциясе
• тын кысылу
• кан сарысуындагы холинэстераза дәрәҗәсе кимү
• күңел болгану
• косу
• мөгрәдән су агу
• ару
• баш әйләнү

Органик химик матдәләрнең сәламәтлеккә йогынты ясау сәләте бик нык аерылып тора, алар бик агулы булганнарыннан алып сәламәтлеккә йогынтысы билгеле булмаганнарына кадәр.

Башка пычраткыч матдәләр кебек үк, сәламәтлеккә йогынтысының дәрәҗәсе һәм характеры күп факторларга, шул исәптән тәэсир итү дәрәҗәсенә һәм тәэсир итү вакытына бәйле булачак. Кайбер кешеләрдә кайбер органик матдәләр белән тәэсир иткәннән соң тиз арада сизелгән симптомнар арасында түбәндәгеләр бар:

• Күз һәм сулыш юлларының ярсытуы
• баш авыртулары
• баш әйләнү
• күрү бозылулары һәм хәтер бозылулары

Хәзерге вакытта өйләрдә гадәттә очрый торган органик матдәләр дәрәҗәсенең сәламәтлеккә нинди йогынты ясавы турында күп нәрсә билгеле түгел.

---

Өйләрдәге дәрәҗәләр

Тикшеренүләр күрсәткәнчә, кайбер органик матдәләрнең дәрәҗәсе бина эчендә тыштагыга караганда уртача 2-5 тапкыр югарырак. Буяуны чистарту кебек билгеле бер эшчәнлек вакытында һәм аннан соң берничә сәгать дәвамында бу дәрәҗә тышкы һава дәрәҗәсеннән 1000 тапкыр артырга мөмкин.

---

Экспозицияне киметү адымнары

• Учучы органик кушылмалар чыгара торган продуктлар кулланганда җилләтүне арттырыгыз.
• Ярлыктагы барлык саклык чараларын үтәгез яки арттырып үтәгез.
• Мәктәп эчендә кулланылмаган буяулар һәм охшаш материаллар салынган ачык савытларны сакламагыз.
• Формальдегид, иң билгеле очып баручы органик берләшмәләрнең берсе, җиңел үлчәнә торган аз санлы бүлмә һава пычраткычларының берсе.
  • Чыганакны ачыклагыз һәм мөмкин булса, аны бетерегез.
  • Әгәр бетерү мөмкин булмаса, панельләрнең һәм башка җиһазларның ачык өслекләренә герметик кулланып, ачыклыкны киметегез.
• Пестицидларга ихтыяҗны киметү өчен корткычларга каршы комплекслы көрәш ысулларын кулланыгыз.
• Көнкүреш продуктларын җитештерүче күрсәтмәләренә туры китереп кулланыгыз.
• Бу продуктларны кулланганда, җитәрлек күләмдә чиста һава белән тәэмин итүегезне тәэмин итегез.
• Кулланылмаган яки аз кулланылган савытларны куркынычсыз рәвештә ташлагыз; тиздән кулланачак күләмдә сатып алыгыз.
• Балалар һәм йорт хайваннары кулы җитмәслек урында саклагыз.
• Этикеткада күрсәтелмәгән очракта, көнкүреш товарларын беркайчан да кушмагыз.

Этикеткадагы күрсәтмәләрне игътибар белән үтәгез.

Потенциаль куркыныч продуктларда еш кына кулланучының нурланышка дучар булуын киметү өчен кисәтүләр була. Мәсәлән, әгәр этикеткада продуктны яхшы җилләтелгән урында кулланырга кирәк дип язылган булса, аны куллану өчен урамга яки чыгару вентиляторы белән җиһазландырылган урыннарга чыгыгыз. Югыйсә, тышкы һаваны мөмкин кадәр күбрәк кертү өчен тәрәзәләрне ачыгыз.

Иске яки кирәксез химик матдәләр белән тулы савытларны куркынычсыз рәвештә ташлагыз.

Газлар хәтта ябык савытлардан да агып чыгарга мөмкин булганлыктан, бу бер адым өегездәге органик химик матдәләрнең концентрациясен киметергә ярдәм итә ала. (Сакларга карар кылган материалларның яхшы җилләтелгән урында гына түгел, ә балалар кулы җитмәслек урында да саклануына инаныгыз.) Бу кирәксез продуктларны чүп чиләгенә ташламагыз. Җирле хөкүмәтегез яки җәмгыятьтәге берәр оешма агулы көнкүреш калдыкларын җыю өчен махсус көннәр үткәрәме-юкмы икәнен белегез. Әгәр мондый көннәр булса, аларны кирәксез савытларны куркынычсыз юк итү өчен кулланыгыз. Әгәр мондый җыю көннәре булмаса, берсен оештыру турында уйлагыз.

Чикләнгән күләмдә сатып алыгыз.

Әгәр дә сез буяулар, буяу чистарту өчен стерилкалар һәм җылыткычлар өчен керосин яки газон чапкычлар өчен бензин кебек продуктларны вакыт-вакыт яки сезонлы рәвештә генә куллансагыз, шунда ук кулланасы күләмдә генә сатып алыгыз.

Метиленхлоридлы продуктлардан чыккан зыянлы калдыкларны минималь дәрәҗәдә тотыгыз.

Метиленхлоридлы кулланучы товарларына буяу чистарткычлар, ябыштыргычларны бетерү өчен чаралар һәм аэрозоль спрей буяулары керә. Метиленхлорид хайваннарда яман шеш авыруларына китерә дип билгеле. Шулай ук, метиленхлорид организмда углерод монооксидына әйләнә һәм углерод монооксидына дучар булу белән бәйле симптомнар китереп чыгарырга мөмкин. Сәламәтлек өчен куркыныч турындагы мәгълүмат һәм бу продуктларны дөрес куллану буенча кисәтүләр булган этикеткаларны игътибар белән укыгыз. Мөмкин булган очракта, метиленхлоридлы продуктларны тышта кулланыгыз; бина эчендә, әгәр урын яхшы җилләтелгән булса гына кулланыгыз.

Бензол белән тәэсир итүне минималь дәрәҗәдә тотыгыз.

Бензол - кеше организмында канцероген буларак билгеле. Бу химик матдәнең төп чыганаклары:

• әйләнә-тирә мохиттәге тәмәке төтене
• сакланган ягулыклар
• буяу кирәк-яраклары
• беркетелгән гаражлардагы автомобиль газлары

Бензол тәэсирен киметү өчен түбәндәге чаралар кулланыла:

• өйдә тәмәке тартуны бетерү
• буяу вакытында максималь җилләтүне тәэмин итү
• шунда ук кулланылмаячак буяу материалларын һәм махсус ягулыкларны ташлау

Яңа коры чистартылган материаллардан перхлорэтилен чыгаруны минималь дәрәҗәдә тотыгыз.

Перхлорэтилен - химик чистартуда иң киң кулланыла торган химик матдә. Лаборатория тикшеренүләрендә аның хайваннарда яман шеш авыруына китерүе күрсәтелгән. Соңгы тикшеренүләр күрсәткәнчә, кешеләр бу химик матдәнең түбән дәрәҗәсен химик чистарту товарлары сакланган өйләрдә дә, химик чистарту киеме кигәндә дә сулыйлар. Химик чистартучылар химик чистарту процессында перхлорэтиленны кире тоталар, шуңа күрә алар аны кабат кулланып акча янга калдыра алалар, һәм алар пресслау һәм эшкәртү процессларында химик матдәнең күбрәк өлешен бетерәләр. Ләкин кайбер химик чистартучылар перхлорэтиленны һәрвакыт мөмкин кадәр күбрәк бетермиләр.

Бу химик матдәгә дучар булуны киметү өчен чаралар күрү акыллы эш.

• Әгәр сез коры чистарту белән алынган әйберләрне алганда көчле химик ис килсә, аларны тиешенчә киптергәнче кабул итмәгез.
• Әгәр сезгә химик исле товарлар киләсе тапкыр килгәндә кире кайтарылса, башка химик чистарту хезмәтен кулланып карагыз.

 

https://www.epa.gov/indoor-air-quality-iaq/volatile-organic-compounds-impact-indoor-air-quality сайтыннан алыгыз.