Икенчел тәмәке нәрсә ул?
Икенчел төтен - тәмәке продуктларын, мәсәлән, сигаретларны, сигараларны яки трубкаларны яндырганда барлыкка килгән төтен һәм тәмәке тартучылар чыгарган төтен катнашмасы. Икенчел төтен шулай ук әйләнә-тирә мохиттәге тәмәке төтене (ETS) дип тә атала. Икенчел төтенгә дучар булу кайвакыт ихтыярсыз яки пассив тәмәке тарту дип атала. EPA тарафыннан А төркемендәге канцероген буларак классификацияләнгән икенчел төтен составында 7000 нән артык матдә бар. Икенчел төтенгә дучар булу гадәттә бина эчендә, бигрәк тә йортларда һәм машиналарда була. Икенчел төтен йорт бүлмәләре арасында һәм фатирлар арасында таралырга мөмкин. Өйдә яки машинада тәрәзә ачу яки вентиляцияне көчәйтү икенчел төтеннән сакламый.
Икенчел тәмәке тартуның сәламәтлеккә йогынтысы нинди?
Пассив төтеннең тәмәке тартмаучы өлкәннәр һәм балаларга сәламәтлеккә йогынтысы зыянлы һәм күп санлы. Пассив төтен йөрәк-кан тамырлары авыруларына (йөрәк авырулары һәм инсульт), үпкә яман шешенә, кинәт балалар үлеме синдромына, астма өянәкләренең ешрак һәм авыррак булуына һәм башка җитди сәламәтлек проблемаларына китерә. Пассив төтенгә карата берничә мөһим сәламәтлек бәяләмәсе үткәрелде.
Төп ачышлар:
- Икенчел төтенгә дучар булуның куркынычсыз дәрәҗәсе юк.
- 1964 елгы Генераль хирург отчетыннан бирле, тәмәке тартмаган 2,5 миллион олы кеше тәмәке төтенен сулап үлгән.
- АКШта тәмәке тартмаучылар арасында ел саен тәмәке тарту аркасында йөрәк авыруларыннан якынча 34 000 кеше вакытыннан алда үлә.
- Өйдә яки эштә тәмәке тартмаучыларның тәмәке тарту куркынычы йөрәк авырулары белән авыру куркынычын 25-30% ка арттыра.
- АКШта тәмәке тартмаучылар арасында тәмәке тарту ел саен күп кенә кешеләрнең үпкә яман шешеннән үлеменә китерә.
- Өйдә яки эштә тәмәке тартмаучыларның үпкә яман шеше белән авыру куркынычы 20-30% ка арта.
- Икенчел төтен сабыйларда һәм балаларда күпсанлы сәламәтлек проблемаларына китерә, шул исәптән ешрак һәм авыррак астма өянәкләре, сулыш юллары инфекцияләре, колак инфекцияләре һәм кинәт балалар үлеме синдромы.
Икенчел төтен йогынтысын киметү өчен нәрсә эшләргә мөмкин?
Өй эчендә тәмәке тартуны бетерү аның сәламәтлеккә зыянлы йогынтысын киметәчәк, өй эчендәге һава сыйфатын һәм кешеләр сәламәтлеген яхшыртачак. Тәмәке тартуны мәҗбүри яки ирекле рәвештә тәмәке тартудан баш тарту политикасын гамәлгә ашыру аша киметергә мөмкин. Кайбер эш урыннары һәм барлар һәм рестораннар кебек ябык җәмәгать урыннары закон нигезендә тәмәке тартудан баш тарткан. Кешеләр үз йортларында һәм машиналарында тәмәке тартудан баш тарту кагыйдәләрен урнаштыра һәм гамәлгә ашыра алалар. Күпфатирлы торак өчен тәмәке тартудан баш тарту политикасын гамәлгә ашыру милек төренә һәм урнашуына (мәсәлән, милек хокукы һәм юрисдикция) карап мәҗбүри яки ирекле булырга мөмкин.
- Өй балалар һәм олылар өчен тәмәке тартуның төп урынына әйләнә бара. (Генераль хирург отчеты, 2006)
- Тәмәке тарту тыелган биналардагы гаиләләрдә, бу кагыйдәләр булмаган биналар белән чагыштырганда, PM2.5 түбәнрәк. PM2.5 - һавадагы вак кисәкчәләрне үлчәү берәмлеге һәм һава сыйфатының бер күрсәткече буларак кулланыла. Һавадагы вак кисәкчәләрнең югары дәрәҗәсе сәламәтлеккә тискәре йогынты ясарга мөмкин. (Russo, 2014)
- Өй эчендә тәмәке тартуны тыю - өй эчендәге тәмәке тартуны бетерүнең бердәнбер ысулы. Вентиляция һәм фильтрлау ысуллары тәмәке тартуны киметергә мөмкин, ләкин аны бетерә алмый. (Bohoc, 2010)
https://www.epa.gov/indoor-air-quality-iaq/secondhand-smoke-and-smoke-free-homes сайтыннан алыгыз.
Бастырып чыгару вакыты: 2022 елның 30 августы